Faszyzm (definicja)

Z Metapedia
Strona główna
Faszyzm (definicja)
Historia faszyzmu
We Włoszech
We Francji i krajach frankofońskich
W krajach iberyjskich i ameryce łacińskiej
W Wielkiej Brytanii i USA
W Niemczech i Austrii
W Europie Północnej
W Europie południowej i środkowo-wschodniej
W Polsce
Faszyzm międzynarodowy
Doktryna faszyzmu
Interpretacje faszyzmu
Wstęp
Autointerpretacje faszystowskie
Interpretacje marksistowskie
Interpretacje liberalne
Interpretacje katolickie i konserwatywne
Interpretacje socjologiczne
Interpretacje politologiczno-historyczne
Interpretacja fenomenologiczna
Interpretacja cywilizacyjna
Podsumowanie
Bibliografia do interpretacji
Faszyzm.png

FASZYZM (wł. il fascismo – od fascio – związek, z łac. fasces – wiązki rózg z wyrastającym z nich toporem, będące oznaką władzy noszoną przez rzymskich liktorów, czyli woźnych, przed konsulami lub dyktatorem, a także symbolem karzącej mocy prawa) -

  1. W sensie ścisłym: ruch polityczny, doktryna oraz system ustrojowy panujący w całych Włoszech 1922-43, a na obszarze formalnej jurysdykcji Włoskiej Republiki Społecznej (potocznie: Repubblica di Salò) 1943-45;
  2. Sensu largo: ruchy polityczne, doktryny i systemy w innych krajach, wzorujące się, nawiązujące, lub w różnym stopniu zbliżone do faszyzmu włoskiego, będące, podobnie jak on, połączeniem pierwiastków syndykalizmu, socjalizmu i nacjonalizmu, niejednokrotnie jednak różniące się pod wieloma względami, i od niego, i pomiędzy sobą, a w zależności od tych różnic zbliżające się już to do prawicowego autorytaryzmu, już to do lewicowego populizmu, nadto zarazem antyliberalne i antykomunistyczne; przypadkiem granicznym, lub – w innych interpretacjach – szczytową i skondensowaną we właściwych faszyzmowi znamionach, albo skrajną i zwyrodniałą jego postacią był niemiecki narodowy socjalizm (nazizm) oraz oparty na jego ideologii system państwowy hitlerowskiej III Rzeszy 1933-1945;
  3. W niektórych ujęciach – jedna z odmian (obok bolszewickiego komunizmu i narodowego socjalizmu) nowoczesnych ideologii i systemów totalitarnych (totalitaryzmu, względnie demokracji totalitarnej”), będących wytworem społeczeństwa masowego, a zarazem symptomem nowożytnego kryzysu kultury i rozkładu demokracji liberalnej;
  4. W zastosowaniach propagandowych – skrajnie pejoratywny i nasycony negatywnymi emocjami, pochodnymi od zabiegu utożsamienia sensu i zakresu pojęcia „faszyzm” z rasistowską ideologią i ze zbrodniczymi praktykami hitleryzmu, epitet służący reprezentantom tzw. antyfaszyzmu do desygnowania „wroga publicznego”, a w konsekwencji jego moralnego poniżenia i kryminalizacji; w tym kontekście „faszyzmem” może być – w zależności od interesów ideologicznych i politycznych danego „antyfaszyzmu” – każdy pogląd i każde działanie sprzeczne z ideologią i systemem komunistycznym, albo z ideologią i systemem demoliberalnym.


Autor
Jacek Bartyzel
Osobiste