Arsakes I

From Metapedia

ARSAKES I, Arszak(a) [pers. Aršak?] (ur. III w. – zm. 217/14 przed Chr.) – wódz wsch.irańskiego plemienia Parnów, pierwszy król Partów ok. 247-217, założyciel dynastii Arsacydów i imperium partyjskiego. Postać A. owiana jest pewną tajemnicą; wg Strabona był on Scytą, wg Arriana zaś – Baktryjczykiem, potomkiem Arsakesa, syna Friapitesa; w dawniejszej historiografii sądzono, że panował nad Parnami do ok. 238, potem zaś zastąpił go brat Tiridates, po którym nastąpił Artaban I, albo w ogóle odmawiano mu historyczności; obecnie, pod wpływem argumentacji pol. historyka Józefa Wolskiego (i po odkryciu nad rzeką Atrek skarbu z monetami A. i Arsakesa II), przyjmuje się, że w rzeczywistości nadal panował A., którego między 217 a 214 zastąpił syn Arsakes II.

Gdy 245 namiestnik Partii i Hyrkanii – Andragoras zbuntował się przeciwko Seleukidom, Parnowie wykorzystali to i najechali jego kraj; po podbiciu Partii (ok. 238) Parnowie nazwali się Partami i przyjęli czysto zoroastryjskie imiona, A. zaś koronował się przy świętym ogniu w Asaak (Arshaak); tytuł król. przybrał jednak dopiero ok. 228, po odparciu kontrataku Seleukosa II na Partię; założył stolicę imperium w Hekatompylos, leżącym na Jedwabnym Szlaku; wówczas zmienił też dotychczasowe nastawienie antygr. (wcześniej dopuścił się rzezi jednego z miast gr.), uznając samorząd gr. poleis, a nawet fundując nowe; w swojej polityce imperialnej łączył elementy nar. (irańskie) z hellenistycznymi.

A. jest założycielem eponimicznym rodu Arsacydów, tj. dającym im swoje imię, używane równolegle, jako tytuł honorowy, obok indywidualnego (jego wizerunek pojawia się też na rewersach monet bitych przez następców); jako władca używał tytułu kārny, takiego jak achmenidzcy satrapowie, będącego odpowiednikiem gr. samowładcy (autokrator).

Autor
Jacek Bartyzel