Ajschines

From Metapedia

AJSCHINES z ATEN [Aischínes ho Athenaios] (ur. ok. 397 – zm. 322 przed Chr. na Samos) – ateński mówca polityczny, rywal Demostenesa, jeden z 10 największych gr. oratorów.

W młodości był aktorem tragediowym, a następnie żołnierzem: walczył jako hoplita pod Tamynaj i Mantineą (362); ok. 357 związał się z finansistą i politykiem Eubulosem i został urzędnikiem ateńskiej eklezji. Wysłany 348 do Megalopolis w Arkadii celem uzyskania sprzymierzeńców przeciwko Macedonii, stał się wkrótce zwolennikiem → Filipa II i jednym z przywódców stronnictwa filomacedońskiego w Atenach; 346 brał udział w rokowaniach z królem Filipem, które zakończyły się tzw. pokojem Filokratesa, zawartym wbrew stanowisku uczestniczącego w tych negocjacjach → Demostenesa; z inspiracji Demostenesa A. został oskarżony przez Timarchosa o przyjęcie łapówki od Filipa i przekroczenie uprawnień; wybronił się w mowie Przeciwko Timarchosowi (Katá Timarchu), w której zarzucił oskarżycielowi bezprawność wytoczonego procesu oraz niemoralność w życiu publ. i prywatnym. Oskarżony ponownie (343) przez Demostenesa o zdradę i wysługiwanie się Filipowi, po wygłoszeniu mowy O przeniewierczym poselstwie (Perí tes parapresbéjas) został uwolniony od zarzutu nieznaczną większością głosów. Po klęsce Greków pod Cheroneą (338), znalazł się znów w poselstwie do Filipa w sprawie wydania jeńców. W 337 wystąpił sądownie – w mowie Przeciwko Ktezyfontowi (Katá Ktesifontos) – przeciwko wnioskowi o przyznanie Demostenesowi złotego wieńca za zasługi dla państwa; przegrawszy proces, musiał zapłacić wysoką grzywnę i opuścił Ateny, udając się do Efezu, następnie na Rodos, gdzie prowadził szkołę retoryczną, wreszcie na Samos, gdzie zmarł.

Z dorobku oratorskiego A. zachowały się jedynie 3 wspomniane Mowy (Warszawa 2004); 12 przypisywanych mu listów uchodzi za nieautentyczne; jako mówca wywierał silne wrażenie na publiczności zachowując jednocześnie umiar w środkach retorycznych, używając prostego, lecz efektownego słownictwa; chętnie cytował utwory poetyckie. Wyrażał poglądy stronnictwa ugodowego wobec Macedonii, widzącego w Filipie filohellena; zarzuty oponentów o oportunistyczne motywy promacedońskiego nastawienia A. i przyjmowanie od Filipa korzyści są obecnie coraz częściej kwestionowane przez badaczy.

Autor
Jacek Bartyzel