Action Française

From Metapedia

Logo Action Française
Logo Action Française

ACTION FRANÇAISE (pol. Akcja Francuska) - potoczna, skrócona nazwa, obejmującego szereg powiązanych ze sobą instytucji, ruchu ideowo-politycznego francuskiej prawicy nacjonalistycznej i monarchistycznej.

Spis treści

[edytuj] Geneza

Action Française
Główni założyciele

Jacques Bainville • Léon Daudet • Louis Dimier • Charles Maurras • Marius Plateau • Maurice Pujo • Georges Valois • Henri Vaugeois

Organy prasowe

Revue d'Action française • L'Action française

Organizacje

Liga Akcji Francuskiej • Kameloci Króla • Kółko Proudhona

• Od 1945 do dziś •
Główni reprezentanci

Pierre Boutang • Gérard Leclerc • Pierre Pujo • Bertrand Renouvin

Organy prasowe

Aspects de la France • La Nation française • Nouvelle Action française •
L'Action française 2000

Organizacje i ruchy

Restauracja Narodowa • Nowa Akcja Rojalistyczna • Centre royaliste d'Action française

Geneza Action Française sięga tzw. sprawy Dreyfusa (oficera pochodzenia żydowskiego, skazanego na dożywocie pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec). Wszczęta w 1898 roku rewizja jego procesu doprowadziła do gwałtownej polaryzacji politycznej społeczeństwa francuskiego, przy czym zwolennicy uniewinnienia skazanego (dreyfusards), reprezentujący na ogół kręgi lewicowo-republikańskie i związane z masonerią, połączyli jego obronę (słynny artykuł J`accuse E. Zoli) ze zmasowanym atakiem na armię i Kościół, którego uwieńczeniem była całkowita laicyzacja państwa (tzw. rozdział Kościoła od Państwa w 1905 roku) i wypędzenie z Francji większości kongregacji zakonnych.

[edytuj] Początki działalności

Część przeciwników rewizji procesu (antidreyfusards), o przekonaniach nacjonalistyczno-republikańskich, powołała 8 kwietnia 1898 roku Komitet Akcji Francuskiej (Comité d`Action française). Jego animatorami byli: nauczyciel filozofii Henri Vaugeois (1864-1916) oraz eseista (propagator sztuki modernistycznej i wagneryzmu) Maurice Pujo (1872-1955).

W zarysie programu Action Française pod tytułem: Najpierw Reakcja! (Réaction d`abord), opublikowanym na łamach pierwszego numeru dwumiesięcznika la Revue d`Action Française (1 sierpnia 1899) Vaugeois stwierdzał: Jesteśmy młodymi republikanami, których uczono, że niepojednalna jest antynomia pomiędzy dwiema potrzebami ducha i rozumu: koniecznością ładu, autorytetu, silnego rządu, co jest podstawą ducha reakcyjnego, będącego prawdą monarchii, a pragnieniem wolności, postępu, otwarcia ku przyszłości, co jest fundamentem prawdy ducha republikańskiego. Dzisiejsza republika nie zaspokaja żadnej z tych potrzeb. Jest słaba i anarchiczna, nie będąc wcale wolnościową. Z kolei, Maurice Pujo, w artykule Action Française (tygodnik L`Éclair 19 grudnia 1899) domagał się utworzenia rządu autorytarnego, który powinien być zorganizowany na wzór Ancien régime`u. Mimo to, żaden z założycieli Action Française nie był wówczas rojalistą, a niektórzy (L. Daudet, R. Quinton, E. Cavaignac, L. Moreau) wywodzili się nawet z rodzin i środowisk o republikańskich i rewolucyjno-jakobińskich korzeniach.

[edytuj] Liga Akcji Francuskiej

Przełomowym wydarzeniem w historii Action Française było poznanie przez jej założycieli pisarza rojalistycznego (współpracownika La Gazette de France) Charlesa Maurrasa (1868-1952), który przekonał ich, że jedyną gwarancją odbudowania siły i autorytetu państwa oraz zachowania ciągłości tradycji francuskiej jest przywrócenie monarchii: Do instytucji rodziny dorzućcie trwałą podstawę rządu w gminie i prowincji, oraz instytucję, która równoważy wszystko przez założenie autorytetu: otrzymacie wówczas formułę monarchii. Latem 1901 roku założyciele Action Française zadeklarowali się jako monarchiści i złożyli homagium Pretendentowi Filipowi Orleańskiemu. 14 stycznia 1905 Komitet Akcji Francuskiej przekształcił się w Ligę Akcji Francuskiej (la Ligue d`Action française) pod przewodnictwem Hugo Vaugeois. Po śmierci tegoż w 1916 roku szefami Ligi byli kolejno: Bernard de Vésins (wystąpił z Ligi w 1931, zakładając Société Française), admirał Antoine Schwerer (zmarł w 1936), François de Lassus (poległ w czerwcu 1940) i, jako ostatni, Maurice Pujo.

Każdy przystępujący do Ligi składał przysięgę zawierającą w skondensowanej formie jej ideowe credo: Francuz z urodzenia i serca, z rozumu i woli, wypełnię wszystkie obowiązki świadomego patrioty. Zaangażuję się w walkę z każdym reżimem republikańskim. Republika we Francji jest bowiem rządem cudzoziemców. Duch republikański dezorganizuje Obronę Narodową i faworyzuje wpływy religii otwarcie wrogich tradycyjnemu katolicyzmowi. Francji musi zostać zwrócony ustrój, który będzie naprawdę francuski. Nasza jedyna przyszłość jest zatem w Monarchii, uosabianej przez Jego Wysokość Księcia Orleańskiego, spadkobiercę czterdziestu królów, którzy przez tysiąc lat byli Francją. Jedynie monarchia zapewnić może ocalenie publiczne i - biorąc odpowiedzialność za porządek - zapobiec złu, rozpoznanemu przez antysemityzm i nacjonalizm. Monarchia, ktora jest organem koniecznym dobra wspólnego, przywróci autorytet, wolności, dobrobyt i honor. Przyłączam się do dzieła restauracji monarchicznej. Będę mu służyć wszystkimi dostępnymi środkami.

Metapolityczną bazę dla akcji bezpośredniej zapewniał Lidze założony w 1906 roku przez jej sekretarza generalnego Léona de Montesquiou (1873-1915) Instytut Akcji Francuskiej (l`Institut d`Action française), którym kierował wybitny historyk kontrrewolucji Louis Dimier (1865-1943). Jej mlodzieżowe przybudówki stanowiły: Federacja Studentów Akcji Francuskiej (Fédération des etudiants d`Action française) oraz oddziały szturmowe (oficjalnie kolporterów dziennika) Kameloci Króla (Camelots du Roi), którym przewodził słynny rzeźbiarz Maxime Réal del Sarte (1886-1954). Najważniejszym instrumentem politycznego oddziaływania Action Française był założony 21 marca 1908 dziennik L`Action Française, redagowany przez Maurrasa, piszącego codziennie artykuł wstępny. Dewizą pisma były słowa Księcia Orleańskiego: Wszystko, co jest narodowe, jest nasze (tout ce qui est national est nôtre). W trzecim numerze gazety opublikowana została deklaracja programowa Action Française podpisana przez dwunastu sygnatariuszy, pośród których znajdowali się, prócz wymienionych, m. in.: pisarz Léon Daudet (1867-1942) i historyk Jacques Bainville (1876-1936), tworzący wraz z Maurrasem kierowniczy triumwirat inteligencji. Deklaracja wzywała do dokonania antyrepublikańskiej rewolucji w imię porządku, która naprawi złowrogie skutki wszystkich dotychczasowych rewolucji destrukcyjnych. Zapewniała, że tylko monarchia może protegować, organizować i umacniać klasę robotniczą, tak jak dawniej wzmocniła burżuazję, zapowiadała likwidację centralizmu i przywrócenie przedrewolucyjnych wolności oraz przywilejów prowincjonalnych, wzywała ludzi porządku i ludzi postępu ze wszystkich klas, zawodów i partii, patriotów, nacjonalistów, antydreyfusistów i katolików do jednoczenia się pod sztandarem rojalizmu, obalenia Republiki i proklamowania królem Księcia Orleańskiego.

Działalność Action Française nie sprowadzała się do programu bieżącego walki z czterema skonfederowanymi stanami wrogów Francji, tj. masonerią, Żydami, protestantami i "metekami" (cudzoziemcami), a w polityce zagranicznej - odzyskania Alzacji i Lotaryngia oraz złamania potęgi Niemiec, lecz była rozwinięciem i próbą akomodacji metapolitycznej doktryny kontrrewolucyjnej, wypracowanej w głównej mierze przez najwybitniejszego teoretyka prawicy w XX wieku - Ch. Maurrasa. Doktryna ta, stanowiąca syntezę tradycjonalizmu de Maistre`a i de Bonalda, pozytywizmu A. Comte`a oraz korporacjonizmu Rene de La Tour du Pina (1834-1924), skierowana była przeciwko błędom 1789 roku, a szerzej - przeciw trzem zgubnym "R", niszczącym fundamenty cywilizacji łacińskiej: Reformacji, Rewolucji i Romantyzmowi. Tej fałszywej triadzie Maurras przeciwstawić pragnął odrodzenie filarów latynizmu: Katolicyzmu, Monarchii i Klasycyzmu. W centralistyczno-etatystycznym reżimie republikańskim, będącym de facto demokratyczną dyktaturą szarej masy, a poprzez rewolucję odciętym od rdzennej tradycji francuskiej i gallo-romańskich korzeni, wytwarza się nieprzezwyciężalny (bez kontrrewolucji) podział na pays légal, tj. oficjalne, podległe antynarodowym partiom i masonerii, życie publiczne, oraz pays réel, czyli kraj rzeczywisty - lud, naród, oraz jego prawdziwą, przechowującą zasady ładu tradycyjnego, elitę. Rozdarcie to może uleczyć tylko król - dziedzic historycznej dynastii, który zgniecie uzurpację plutokratycznych i kosmopolitycznych kontrelit, przywróci należną pozycję naturalnej arystokracji, przeprowadzi decentralizację, zapewni państwu siłę zewnętrzną, a narodowi pokój społeczny przez wprowadzenie ustroju korporacyjnego, kończącego konflikt pomiędzy kapitałem i pracą. Zwróci też wolność Kościołowi katolickiemu. Dopuszczalnym sposobem, lub etapem przejściowym na drodze do restauracji monarchii jest również autorytarna dyktatura, ale tylko pod warunkiem przygotowania przez nią miejsca powrotowi króla, gdyż w przeciwnym wypadku dzieło kontrrewolucji będzie pozbawione trwałości, a dyktator prędzej czy później popadnie w zależność od własnej drużyny, plutokracji lub tłumu. Także nacjonalizm bez komponenty rojalistycznej degeneruje się w jakobiński nacjonalitaryzm, karmiony szowinistyczną nienawiścią do obcych albo demagogią socjalną. Tylko narodowy rojalizm może być nacjonalizmem integralnym, ponieważ rozwiązanie monarchiczne zaspokaja wszystkie potrzeby kraju, jak całka (intégral) w matematyce reprezentuje sumę wszystkich wartości funkcji algebraicznych (Bernard de Vésins). Z drugiej strony, rojalizm integralny Action Française nie jest wyłącznie (tym bardziej li tylko sentymentalnym) monarchizmem, lecz rojalizmem sprzężonym z autentyczną (i bezkompromisową w stosunku do anty-zasad rewolucji) tradycją Ancien régime`u. Doktryna nacjonalizmu integralnego wyklucza możliwość pogodzenia się z półmonarchią liberalną, parlamentarną i laicką, gdzie suwerenność faktyczna przechodzi - tak samo jak w republice - do rąk plutokracji, cudzoziemców, tajnych związków i partii. Monarchia prawdziwa może być tylko suwerenna (w tym sensie: absolutna), tradycyjna, chrześcijańska (tres-chrétienne), antyparlamentarna, korporacyjna i zdecentralizowana, a tym samym wolnościowa, lecz nie w sensie abstrakcyjnej wolności liberałów, tylko najeżona wolnościami stanów, korporacji, miast, gmin i prowincji.

Konsekwentny antyliberalizm Action Française doprowadził ostatecznie nawet do konfliktu z popieranym przez nią Domem Orleańskim (Maison d`Orléans) i odcięcia się od ruchu (11 listopada 1937) przez jego Szefa, diuka de Guise (Jana III), oraz Delfina - Henryka księcia Orleańskiego (1908-1999). Zerwanie to miało uzasadnienie właśnie w liberalnej tradycji orleanizmu, który od panowania króla Francuzów Ludwika-Filipa (1830-1848), zawdzięczającego swoją władzę rewolucji lipcowej, obalającej prawowitą dynastię, godził się na ubezwłasnowolnienie monarchy przez burżuazję i parlament. Dramatyzm położenia Action Française wzmagał przy tym fakt, iż kierując się kryterium narodowości dynastii, monarchiści narodowi nie mogli zdecydować się na przyjęcie - zgodnego z prawami fundamentalnymi (lois fondamentales) Królestwa Francji - rozwiązania legitymistycznego, tj. uznania praw do tronu potomków starszej od Orleanów, hiszpańskiej gałęzi Domu Burbońskiego.

Apogeum znaczenia politycznego i intelektualnego Action Française przypadło na lata 1914-1924, kiedy to okresowo, na gruncie patriotycznej union sacrée, dochodziło do jej współpracy z prawicą republikańską (Raymond Poincaré, Alexandre Millerand), a Leon Daudet i 20 innych członków Action Française zasiadało w Izbie Deputowanych. Kres tej współpracy położyła dopiero seria tolerowanych (a być może również inspirowanych) przez policję polityczną i republikański wymiar sprawiedliwości, który uniewinniał sprawców, skrytobójczych mordów na działaczach ruchu, przy czym ofiary (szef Kamelotów Marius Plateau, skarbnik Ligi Ernest Berger, 15-letni syn Daudeta - Filip) miały charakter zastępczy - sprawcy tych zamachów przyznawali, że celem ich ataku byli przywódcy: Charles Maurras i Leon Daudet. Tych ostatnich dosięgły później represje sądowe: w 1927 aresztowano i skazano na pięć miesięcy Daudeta za wysuwane przez niego oskarżenia pod adresem policji o współudział w zamordowaniu syna, a w 1937 na cztery miesiące więzienia (za zdemaskowanie tolerowanej przez rząd Frontu Ludowego kontrabandy broni dla strony czerwonej w Hiszpanii przez komórki wywiadu sowieckiego) skazany został Charles Maurras. Jeszcze wcześniej (14 lipca 1936) rząd A. Sarrauta wydał dekret delegalizujący Action Française wraz z kamelotami i organizacją studencką. Nie przerwało to jednak działalności ruchu.

[edytuj] Związani z Action Française

Mimo pozostawania w zasadniczej opozycji do panującego reżimu republikańsko-demokratycznego oraz doznawanych represji, przez pół wieku Action Française wywierała przemożny wpływ na życie umysłowe Francji, a do pozostawania pod urokiem doktryny Maurrasa przyznawał się niemal każdy znaczący intelektualista tej doby, nie wyłączając ludzi lewicy. Nie znaczy to, że wszyscy oni stali się monarchistami. O wiele więcej było maurrasistów, przyjmujących metodę jego analizy politycznej (politique d`abord) i zasadę kierowania się interesem narodowym, niż rojalistów. Bezpośrednio z Action Française związani byli m. in.: filozof Henri Massis (1886-1970), politolog Charles Benoist (1861-1936), historycy: Louis Madelin, Louis Bertrand, Bernard Fay, Pierre Gaxotte (1895-1982), Raoul Girardet, Philippe Aries, krytycy: Jules Lemaître (1853-1914), Ernest Seilliere (1866-1955), Henri Clouard, Alfred de Tarde, pisarze: Paul Bourget (1852-1935), Henry Bordeaux, René Bazin, Abel Hermant, Claude Farrere, Thierry Maulnier, Pierre Pascal (1909-1990), Roger Nimier, Michel Déon, Jacques Laurent, Antoine Blondin. Sympatyzowali z Action Française: Maurice Barres (1862-1923), głośny konwertyta (wnuk E. Renana) Ernest Psichari (1883-1914), dramaturdzy: Maurice Maeterlinck (1862-1949) i Henri Ghéon (1875-1944). Admiratorem Maurrasa i abonentem dziennika L`Action Française był w młodości także Charles de Gaulle. Z drugiej strony, niemała jest liczba dysydentów Action Française, którzy, z różnych zresztą powodów, od niej odeszli. Są wśród nich m. in.: syndykalista i lewicowy faszysta (założyciel Cercle Proudhon, a po zerwaniu z Action Française - pierwszego ugrupowania faszystowskiego we Francji: Faisceau) Georges Valois (1878-1945), filozof-tomista Jacques Maritain (1882-1973), powieściopisarze katoliccy: François Mauriac (1885-1970) i Georges Bernanos (1888-1948), historyk literatury Pierre Laserre (1867-1930), pisarze związani z nurtem romantyzmu faszystowskiego i późniejsi ultrasi kolaboracji: Pierre Drieu La Rochelle (1893-1945) i Robert Brasillach (1909-1945). Pomimo antyprotestantyzmu i antysemityzmu (lecz bez podłoża rasowego) doktryny Maurrasa, w ramach Action Française istniało autonomiczne środowisko konserwatystów protestanckich: Association Sully, skupiające potomków hugenotów, m. in. pastora N. Vespera, A. Lecerfa i filozofa René Gillouina (1881-1971). Pośród aktywnych działaczy Action Française byli również: Armeńczyk Berdj Minassian oraz Żydzi-patrioci francuscy, jak bracia G. i P.-M. Zadoc, dziennikarze: L. Latzarus i R. Gross, oraz żydowski bohater (le héros juif) Action Française - sierżant Pierre David.

[edytuj] Oddziaływanie zagraniczne

Oddziaływanie maurrasizmu sięgało szeroko poza granice Francji. Najbardziej pokrewnymi, a po części wzorowanymi na Action Française, ruchami politycznymi były: Włoskie Stowarzyszenie Nacjonalistyczne (Associazione Nazionalista Italiana) Enrico Corradiniego (1865-1931), Integralizm Luzytański (Integralismo Lusitano) António Sardinhy (1885-1925) w Portugalii, nacional-catolicismo Akcji Hiszpańskiej (Acción Espanola) Ramiro de Maeztu (1875-1936), frankofoński helwetyzm (Ordre et Tradition, Union Helvétique) Marcela Regameya i Gonzague de Reynolda, belgijski rexizm (Christus Rex) Léona Degrelle`a (1906-1994). W Rumunii do dorobku Action Française odwoływali się zarówno nacjonalista konserwatywny Alexander Cuza, jak nacjonalista radykalny - twórca Legionu Archanioła Michała Corneliu Z. Codreanu (1899-1938). Uczniem Maurrasa nazywał siebie dyktator Portugalii - António de Oliveira Salazar (1889-1970), zaś caudillo Hiszpanii, Francisco Franco y Bahamonde (1892-1975) przyjmował go w 1937 roku w Burgos z honorami należnymi głowie państwa. Za swojego mistrza myślenia uważali Maurrasa myśliciele i pisarze tej klasy, co: Irving Babbitt (1865-1933), Thomas Ernest Hulme (1883-1917), Thomas Stearns Eliot (1888-1965). W Polsce do powinowactwa z maurrasizmem przyznawali się zarówno monarchiści (Leszek Gembarzewski, Julian Babiński, Stanisław Cat-Mackiewicz), jak narodowcy-tradycjonaliści z młodej endecji (Karol S. Frycz, Jędrzej Giertych).

[edytuj] Stosunki ze Stolicą Apostolską

Największym dramatem, który dotknął Action Française było jej potępienie - wpierw przez abpa Bordeaux, kardynała Andrieu, a następnie (27 grudnia 1926) przez samego papieża Piusa XI, który nakazał wpisanie dziennika L`Action Française i siedmiu książek Maurrasa na Index. Sankcje kościelne obejmowały pod karą ekskomuniki również zakaz przynależności katolików do Ligi Akcji Francuskiej, prenumerowania dziennika, a przede wszystkim udzielania sakramentów św. i katolickiego pogrzebu. Nawet małżeństwa członków i sympatyków ruchu mogły być błogosławione tylko w zakrystiach (in nigris). Pretekstem do tego aktu był (znany powszechnie i nigdy nie skrywany) fakt agnostycyzmu samego Maurrasa i rzekomo instrumentalne traktowanie religii w doktrynie ruchu. Faktycznym jednak powodem był szantaż ze strony francuskiego rządu Kartelu Lewicy, który zagroził wznowieniem prześladowań Kościoła, a także antyniemieckie stanowisko Action Française, komplikujące stosunki Watykanu z katolikami niemieckimi. Nie została przy tym wzięta pod uwagę ani gotowość przywódców Ligi do poddania się wszelkim upomnieniom natury doktrynalnej i dokonania odpowiednich korekt, ani jej zasługi dla odrodzenia myśli katolickiej we Francji (Maritain, Massis) i upowszechnienia kultu św. Joanny d`Arc, oraz w zwalczaniu prądów antykatolickich, demokracji religijnej (Marc Sangnier i ruch Sillon) i modernistycznej infiltracji w Kościele (w ramach Instutytu Akcji Francuskiej istniała Katedra Syllabusa, współpracująca z antymodernistycznym Sodalitium Pianum, założonym przez abpa U. Benigniego). Do czasu potępienia, Action Française cieszyła się uznaniem przygniatającej większości członków Episkopatu Francji, sprzyjali jej także kardynałowie: Merry del Val, Louis Billot (zmuszony do oddania kapelusza i dożywotniego zamknięcia się w klasztorze po okazaniu współczucia potępionym) oraz prymas Belgii Désiré-Joseph Mercier, a współpracowali z nią bezpośrednio m. in.: Dom Besse OSB, o. R. Garrigou-Lagrange OP, o. Le Floch SJ i o. H. de Clérissac AA. Wcześniejsza próba doprowadzenia do potępienia Action Française, podjęta w 1913 roku przez bpa Fréjus Guilliberta, została udaremniona przez papieża św. Piusa X, który świadom, iż Maurras jest dzielnym obrońcą Wiary i Kościoła, zabronił opublikowania wyroku Św. Kongregacji Indeksu o wpisaniu na Index dwumiesięcznika (lecz nie dziennika) Revue de l`Action Française i czterech książek Maurrasa. Pod długich staraniach wielu mediatorów (w tym karmelitanek z Lisieux oraz Mgr. A. Ottavianiego i Mgr. G. Montiniego - późniejszego papieża Pawła VI), oraz po kilkakrotnej wymianie korespondencji pomiędzy Piusem XI a Maurrasem, ekskomunika została cofnięta - formalnie już za pontyfikatu Piusa XII (1 lipca 1939). Jednak trzynastoletni okres wykluczenia Action Française ze wspólnoty kościelnej miał niemały wpływ na spadek odporności immunologicznej katolicyzmu na progresizm i liberalizm.

[edytuj] Państwo Francuskie

Ostatnim aktem historii Action Française był okres Państwa Francuskiego (État Français), zwanego potocznie reżimem Vichy, w czasie II wojny światowej (1940-1944). Charles Maurras, przeciwny angażowaniu się Francji w wojnę, co do której przewidywał, że - w przeciwieństwie do poprzedniej - nie będzie wojną o interes Francji, lecz starciem ideologicznych bloków demokracji, faszyzmu i komunizmu, upadek Republiki i Rewolucję Narodową (Révolution nationale) pod przywództwem marszałka Philippe Pétaina (1856-1951), dokonywaną pod hasłami: Praca - Rodzina - Ojczyzna, przyjął jako boską niespodziankę (la Divine surprise), umożliwiającą odrodzenie tradycyjnych wartości francuskich. Jego stanowisko wobec kolaboracji było jednak ambiwalentne: rozumiał konieczność ograniczonej współpracy dla uchronienia Francji przed polonizacją, zdecydowanie jednak przeciwstawiał się kolaboracji aktywnej, nawet na odcinku antybolszewickim. Ani Charles Maurras, ani Leon Daudet nie brali udziału w życiu publicznym Vichy, wydając jedynie (przeniesiony do Lyonu) dziennik, w którym przeciwstawiali się zarówno polityce proniemieckiej, jak proanglosaskiej. Maurice Pujo i Georges Calzant byli nawet - z powodu działalności podziemnej - więzieni przez Niemców i torturowani, ci natomiast maurrassiens, którzy pełnili funkcje publiczne w Państwie Francuskim (H. Massis, twórca jego konstytucji - R. Alibert, doradca i autor przemówień Pétaina - R. Gillouin) byli promotorami wszystkich aktów oporu przeciwko naciskom niemieckim. Jedynie indywidualnie obciąża F. Xaviera-Vallata i Darquiera de Pellepoix udział w organizowaniu deportacji Żydów do obozów koncentracyjnych. Nie byli oni jednak już wówczas członkami Action Français. Mimo to, po Wyzwoleniu (które dla Maurrasa było ósmą inwazją obcych wojsk na ziemię francuską od 1789 roku) 77-letni Charles Maurras został uznany winnym ideowej inspiracji Rewolucji Narodowej i skazany na karę dożywotniego więzienia. Wyroki otrzymali też m. in.: Pujo i Alibert, a wielu członków Ligi padło ofiarą samosądów, zazwyczaj z ręki komunistów, podczas czystki (épuration) lat 1944-1946, będącej fragmentem likwidacji - pod pozorem defaszyzacji i denazyfikacji - tradycyjnych elit narodowych państw Starego Kontynentu, przeprowadzanej przez Sowietów na Wschodzie, a Amerykanów na Zachodzie.

[edytuj] Powojenne odniesienia

Oficjalną historię Action Français kończy ukazanie się ostatniego numeru dziennika 24 sierpnia 1944. Jej działacze zmuszeni byli na pewien czas przejść do drugiej konspiracji, gdzie wznowili nielegalne Les Documents Nationaux. Ostatecznie, monarchizm narodowy odrodził się jednak za czasów IV i V Republiki pod zmienioną nazwą Restauracja Narodowa (Restauration nationale - Centre de Propagande Royaliste et d`Action Français), nigdy jednak nie zdołał odzyskać takiej pozycji, jaką miał w poprzedniej epoce. Pierwszym szefem RN był Louis-Olivier de Roux. Obecnie jest nim Guy Steinbach. Główny organ ruchu - tygodnik L`Indépendance Française, a następnie Aspects de la France (w 1992 roku wrócił do tytułu L`Action Française) redaguje syn Maurice`a, Pierre Pujo (ur. 1929). Do najwybitniejszych publicystów i myślicieli związanych z RN po wojnie należą: Jacques Ploncard d`Assac (1910-1998), filozof-wieśniak Gustave Thibon (ur. 1903), tradycjonalista katolicki (i założyciel dziennika Présent) Jean Madiran (ur. 1921), Jean de Fabregues (ur. 1906), Gabriel Matzneff, Michel Fromentaux, Roland Lautenbach, Georges-Paul Wagner. Z prasą narodowo-monarchistyczną współpracował systematycznie również filozof Gabriel Marcel (1889-1973). Progaullistowskim rewizjonistą maurrasizmu, który ogłosił ralliement (przyłączenie) do V Republiki, był filozof i pisarz, założyciel La Nation Française, Pierre Boutang (ur. 1916). Od 1991 roku RN dysponuje także kwartalnikiem teoretycznym Réaction, redagowanym przez Jean-Pierre Deschodta i François Huguenina, z którym współpracują m. in.: Claude Polin i Claude Rousseau. W 1971 roku redaktor miesięcznika Royaliste Bertrand Renouvin (ur. 1947) ogłosił powstanie Nouvelle Action Français (w październiku 1978 zmieniła nazwę na Nouvelle Action Royaliste) opowiadającą się za demokracją, liberalizmem i integracją europejską. Politycznie poprawna NAR zwalcza także ksenofobię, rasizm i Front Narodowy, wzięła nawet udział w obchodach 200 rocznicy szturmu na Bastylię, argumentując, że efektem pierwszej fazy rewolucji bylo powstanie monarchii konstytucyjnej i parlamentarnej, którą - w przeciwieństwie do starej Action Français i jej spadkobierców z RN - bezwarunkowo akceptuje.

Autor
Jacek Bartyzel

[edytuj] Zobacz też:

[edytuj] Linki zewnętrzne

[edytuj] Bibliografia

  • J. Bartyzel, Rojalizm francuski [w:] Arcana 12[6] (1996);
  • C. Capitan Peter, Charles Maurras et l`idéologie d`Action Française. Étude sociologique d`une pensée de droite. Paris 1972;
  • L. Dimier, Vingt ans d`Action Française et autre souvenirs. Paris 1926;
  • J. Eisler, Od monarchizmu do faszyzmu. Koncepcje polityczno-społeczne prawicy francuskiej 1918-1940. Warszawa 1987;
  • J. Eisler, Maurras, Action Française i Watykan [w:] Więź 9 (1988);
  • J. de Fabregues, Charles Maurras et son Action Française. Un drame spirituel. Paris 1966;
  • R. Girardet, L`héritage de l`Action Française [w:] Revue française de Science politique VII, 4 (1957);
  • R. Girardet, Le nationalisme français 1871-1914. Paris 1970;
  • W. Gurian, Der integrale Nationalismus in Frankreich. Frankfurt a M. 1931;
  • R. Havard de la Montagne, Histoire de l`Action Française, Paris 1950;
  • P. Louis, Histoire des Royalistes de la Libération a nos jours. Paris 1994;
  • H. Massis, Maurras et notre temps. T. I-II. Paris 1951;
  • J. McCearney, Maurras et son temps. Paris 1977;
  • V. Nguyen, Aux origines de l`Action Française. Intelligence et politique vers 1900. Paris 1991;
  • E. Nolte, Der Faschismus in seiner Epoche. Tom I. Die Action Française, Münich 1963;
  • S. M. Osgood, French Royalism under the Third and Fourth Republic. Hague 1960;
  • J. Paugham, L`âge d`or maurrasisme. Paris 1971;
  • Ph. Prévost, La condamnation de l`Action française vue a travers les archives du ministere des Affaires étrangeres. Paris 1997;
  • Ph. Prévost, La Croix, la croix gammée et les fleurs de lys. Paris 1999;
  • M. Pujo, Les Camelots du Roi. Paris 1933;
  • P. Pujo, Un demi-siecle d`Action française (1944-1999). Paris 1999.
  • Ph. du Puy de Clinchamps, Le royalisme. Paris 1967;
  • R. Rémond, La droite en France. De la premiere Restauration a la V République. T. I-II. Paris 1968;
  • R. Rémond, Les droites en France. Paris 1982;
  • R. Rémond, Sur l`Action Française [w:] Revue d`Histoire de la Deuxieme Guerre Mondiale 58 (1965);
  • B. Renouvin, Charles Maurras, l`Action Française et la question sociale. Paris 1983;
  • B. Renouvin, Le royalisme, histoire et actualité. Paris 1997;
  • A. V. Roche, Les idées traditionalistes en France de Rivarol a Charles Maurras. Urbana 1937;
  • M. de Roux, Charles Maurras et le nationalisme de l`Action Française, Paris 1928;
  • P. Sérant, Les dissidents de l`Action Française, Paris 1978;
  • J.-F. Sirinelli, Histoire des droites en France. T. I-III. Paris 1992;
  • M. Sutton, Nationalism, Positivism and Catholicism: The Politics of Charles Maurras and French Catholics, 1890-1914. Cambridge 1982;
  • E. R. Tannenbaum, The Action Française. Die-hard Reactionnaires in Twentieth-Century France. NY 1962;
  • L. Thomas, L`Action Française devant l`Eglise (de Pie X a Pie XII). Paris 1965;
  • A. Tomczyk, Nacjonalizm integralny. Z dziejów myśli i działalności politycznej Charlesa Maurrasa i Action Française [w:] Prawica Narodowa 2 (1995);
  • E. Weber, Action Française Royalism and Reaction in Twentieth Century France. Stanford 1962;
  • E. Weber, The Nationalist Revival in France 1905-1914. Berkeley - LA 1959;
Źródło: "http://metapedia.konserwatyzm.pl/wiki/Action_Fran%C3%A7aise"